Dodekanez to grupa wysp na południowym wschodzie Morza Egejskiego, położona u wybrzeży Anatolii. Ten tekst pokazuje, jakie wyspy należą do Dodekanezu, jaka jest tam pogoda przez cały rok i jak zaplanować trasę między nimi. Na końcu znajdziesz wskazówki, od czego zacząć przygotowania.
Co to jest Dodekanez i ile wysp do niego należy?
Archipelag Dodekanez to grupa wysp na południowym wschodzie Morza Egejskiego, u wybrzeży Anatolii. Składa się z 15 większych wysp i około 150 mniejszych, z których 26 jest zamieszkanych. Cała grupa zajmuje około 2714 km². Należy do szerszego zespołu Południowych Sporadów.
Jeśli nie wiesz jeszcze, które wyspy greckie pasują do twojego wyjazdu, zacznij od ogólnego przeglądu. Ten tekst skupia się na jednej grupie, bo jej wyspy dobrze łączą się w jedną trasę. Wśród nich są Rodos, Kos, Symi, Karpathos i Patmos. Każda z nich ma swoje miejsce w dalszej części.
Grupa zwykle wyznacza wschodnią granicę Morza Kreteńskiego. Dla planowania oznacza to, że wiele wysp leży blisko siebie, a część z nich jest położona bardzo blisko wybrzeża Turcji.
Gdzie leży Dodekanez i z czym sąsiaduje?
Wyspy leżą na południowym wschodzie Morza Egejskiego. Od wschodu graniczą z Turcją, od południowego zachodu z Kretą, a od zachodu z Cykladami.
Największe wyspy to Agathonisi, Astypalaia, Chalki, Kalymnos, Karpathos, Kasos, Kastellorizo, Kos, Lipsi, Leros, Nisyros, Patmos, Rodos, Symi i Tilos. Do najbardziej znanych turystycznie należą Rodos i Kos, a także Patmos i Symi. Pozostałe wyspy są mniejsze i mniej zaludnione.
Przy planowaniu trasy warto patrzeć na mapę, bo odległości między wyspami są bardzo różne. Niektóre wyspy dzieli od siebie krótka przeprawa, a inne leżą na zupełnie odrębnych końcach grupy.
Skąd wzięła się nazwa Dodekanez?
Nazwa znaczy dosłownie „dwanaście wysp”. W czasach bizantyjskich odnosiła się jednak do innej grupy, czyli dwunastu Cyklad skupionych wokół Delos. Obecne znaczenie nadał jej okres osmański.
Po podboju w 1522 roku Osmanowie przejęli wyspy rycerzy joannitów. Rodos i Kos znalazły się pod bezpośrednimi rządami, a pozostałe wyspy miały szerokie przywileje podatkowe i samorządowe. Przywileje zniesiono ostatecznie po dojściu do władzy Młodych Turków w 1908 roku. Grecka prasa zaczęła wtedy nazywać tych dwanaście wysp Dodekanezem.
Włosi zajęli wyspy w 1912 roku. Grecja przejęła je w 1947 roku, a w 1955 roku utworzono z nich prefekturę Dodekanezu. Nazwa przetrwała wszystkie te zmiany i dziś oznacza całą grupę.
Jaka jest pogoda w Dodekanezie przez cały rok?
Większość wysp ma gorące lato i łagodną zimę typową dla klimatu śródziemnomorskiego. Karpathos, Kasos i Nisyros mają klimat gorący półsuchy, z łagodnymi zimami i gorącymi latami. Poniżej dane z lotniska na Rodos.
| Miesiąc | Średnia maksymalna (°C) | Średnia minimalna (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 15,4 | 10,9 | 130,3 |
| Luty | 15,6 | 10,8 | 81,3 |
| Marzec | 17,4 | 12,2 | 55,3 |
| Kwiecień | 20,2 | 14,5 | 32,7 |
| Maj | 24,0 | 18,1 | 18,7 |
| Czerwiec | 27,9 | 22,0 | 2,0 |
| Lipiec | 30,5 | 24,5 | 0,7 |
| Sierpień | 30,7 | 25,1 | 1,3 |
| Wrzesień | 28,2 | 23,0 | 7,9 |
| Październik | 24,6 | 19,3 | 41,4 |
| Listopad | 20,8 | 15,5 | 97,1 |
| Grudzień | 17,1 | 12,4 | 137,8 |
| Rok | 22,7 | 17,4 | 606,5 |
Najbardziej deszczowy jest grudzień, a najsuchszy lipiec. Od czerwca do sierpnia deszczu praktycznie nie ma. Najcieplej jest w sierpniu, a najchłodniej w styczniu. Dla wielu osób wiosna i jesień są najwygodniejsze pod względem temperatury.
Dlaczego Rodos jest dobrym punktem startu?
Rodos to wyspa, która od starożytności dominuje w regionie. Miasto Rodos powstało w 408 roku p.n.e. z połączenia trzech miast: Ialysos, Kamiros i Lindos. Na wejściu do portu stał Kolos Rodyjski, jeden z siedmiu cudów świata starożytnego, zbudowany między 304 a 293 rokiem p.n.e.
Średniowieczne miasto, zbudowane przez rycerzy joannitów, jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie i figuruje na liście UNESCO. Joannici osiedli na wyspie po 1307 roku, a w 1309 roku papież potwierdził im jej posiadanie. Po oblężeniu w 1522 roku opuścili wyspę 1 stycznia 1523 roku.
Podczas drugiej wojny światowej bombardowania alianckie w 1944 roku zniszczyły dużą część starego miasta. Pałac Wielkiego Mistrza odtworzono w czasach włoskich.
Co zobaczyć w mieście Rodos?
Najbardziej znane zabytki to Stare Miasto, czyli średniowieczna twierdza joannitów, oraz Pałac Wielkiego Mistrza. W mieście stoją też Kościół Świętej Trójcy, Katedra św. Franciszka z Asyżu, meczet Sulejmana oraz meczet Mehmeta Agi. Osobną pozycją jest kościół Panagia tou Kastrou.
Architektura miasta jest mieszanką epok. Osmanowie przebudowali wiele kościołów na meczety i dodali drewniane balkony nad wąskimi uliczkami. Włosi w 1923 roku przygotowali plan miasta, który w dużej mierze zachował mury, a zabytki z czasów joannitów pozostawiono. Przy nabrzeżu w strefie Mandraki stanęły gmachy w stylu eklektycznym, między innymi katedra św. Jana i dawny pałac gubernatora.
Osmanowie zbudowali też Bibliotekę Hafiza Ahmeda Agi, będącą ciekawym przykładem architektury tego okresu.
Lindos i południowy wschód Rodos
Lindos leży na południowym wschodzie Rodos. Jego średnia roczna temperatura wynosi około 22,0 °C, dlatego jest to najcieplejszy region Grecji. Według danych Hellenic National Meteorological Service ma też najwięcej słońca w kraju, powyżej 3100 godzin rocznie.

Lindos należał do trzech miast, które w 408 roku p.n.e. utworzyły miasto Rodos. To tutaj urodził się Chares z Lindos, autor Kolosa Rodyjskiego. Starożytny akropol w Lindos nadal przyciąga zwiedzających.
Ze względu na wysoką temperaturę i dużo słońca region dobrze sprawdza się w ciepłych miesiącach, zwłaszcza od maja do września. W zimie przeważają opady, zwłaszcza w grudniu.
Jaka jest Kos i co na niej jest?
Kos ma około 42,1 km długości i 11,5 km szerokości, a linia brzegowa liczy 112 km. Stolica wyspy nosi tę samą nazwę. Turystyka jest tu główną gałęzią gospodarki, a plaże są najważniejszą atrakcją wyspy.
Kardamena to popularny kurort młodych turystów, głównie z Wielkiej Brytanii i Skandynawii. W Kos Town działa „bar street” z hotelami, restauracjami i klubami. Na wyspie leżą też wioski Kefalos, Tigaki, Mastihari i Pyli.
W starożytności na Kos działało centrum kultu Asklepiosa, co uczyniło wyspę znaną z sanatoriów. W 366 roku p.n.e. stolicę przeniesiono do nowo założonego miasta Kos, zaplanowanego w układzie siatki. Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć na miejscu, sprawdź tekst o co zobaczyć na Kos.
Symi, Halki i Tilos: małe wyspy między Rodos a Kos
Symi to mała wyspa położona między Rodos a Kos. Dzięki temu może być przystankiem w trasie między tymi dwiema większymi wyspami. Więcej o niej znajdziesz w tekście o Symi.


Halki to mała wyspa, która leży bardzo blisko Rodos. Jest mało rozwinięta turystycznie. Tilos również jest mały i odległy. Leży między Kos a Rodos i przyciąga kempingowiczów oraz osoby szukające spokoju.
Wszystkie trzy wyspy są mniej rozwinięte niż Rodos i Kos. Przed wyjazdem sprawdź, jak dostać się na każdą z nich, bo połączenia zmieniają się w ciągu roku.
Link partnerski Dodekanez: noclegi. Porównaj noclegi
Patmos, Leros i Kalymnos: wyspy na północy
Patmos leży na północ od Leros. Wiąże się z religią, bo według tradycji św. Jan Teolog otrzymał tu objawienie i napisał Apokalipsę. Dzięki temu wyspa jest jedną z najbardziej religijnych wysp Grecji i przyciąga osoby zainteresowane historią chrześcijaństwa. Więcej o samym Patmos znajdziesz w osobnym tekście.
Leros jest mniej zatłoczony niż inne wyspy grupy. Kalymnos leży między Kos a Leros, bardzo blisko wybrzeża Turcji. Te trzy wyspy tworzą naturalną trasę, jeśli chcesz zobaczyć coś poza Rodos i Kos.
Karpathos, Kasos i Nisyros: wyspy na południu
Karpathos leży między Rodos a Kretą, czyli najbardziej na południe od tras łączących wyspy Dodekanezu. Jego klimat należy do gorącego półsuchego, z łagodnymi zimami i gorącymi latami. Podobnie jest na Kasos i Nisyros.
Nisyros leży na południe od Kos i ma czynny wulkan. Wyspa jest mała, więc dobrze pasuje do krótszego przystanku. Karpathos jest daleko od Kos, dlatego dojazd na tę wyspę zajmuje więcej czasu niż na wyspy położone bliżej siebie. Szczegóły o wyspie znajdziesz w tekście o Karpathos.
Jak połączyć wyspy w jedną trasę?
Najprostsza trasa łączy Rodos z Kos. Między nimi leżą Symi i Tilos, co pozwala zrobić przystanki po drodze. Z Kos można przejść dalej na północ, na Kalymnos, Leros i Patmos.
Druga trasa prowadzi na południe, do Karpathos. Wtedy Rodos jest wygodnym punktem wyjścia, bo leży przy tej drodze. Halki leży tak blisko Rodos, że można ją włączyć do trasy bez dużego nakładu czasu.
Połączenia między wyspami zmieniają się w ciągu roku i zależą od sezonu. Przed zakupem biletów sprawdź aktualny rozkład na oficjalnej stronie portu lub przewoźnika promowego, który obsługuje przeprawy między wyspami Dodekanezu. Przy kilku przystankach doliczaj czas na przeprawy i przejście do portu.
Jak dostać się z lotniska na Rodos do centrum?
Na Rodos działa Rhodes International Airport. Z lotniska do miasta dojedziesz taksówką lub autobusem lotniskowym, jeśli taki kursuje w danym sezonie.
Przed wyjazdem sprawdź, jak wygląda dojazd w tym roku, na oficjalnej stronie lotniska w sekcji dotyczącej dojazdu do miasta. Sposób kupowania biletów i miejsce odjazdu mogą się zmienić, dlatego nie opieraj się na starszych opisach.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu na Dodekanez?
Zacznij od wyboru bazy. Rodos to wyspa z największą liczbą zabytków w grupie, a Kos jest drugą pod względem ruchu turystycznego. Z tych dwóch miejsc łatwo wypłynąć w różne strony.
Następnie wybierz miesiące. Od czerwca do sierpnia jest bardzo gorąco i sucho, a zimą na Rodos pada najwięcej deszczu. Dla wielu osób wiosna i jesień są najwygodniejsze pod względem temperatury.
Na końcu ułóż trasę na mapie i sprawdź połączenia dla każdego odcinka. Najpierw zarezerwuj dojazd, a dopiero potem noclegi na poszczególnych wyspach.
Jak wyglądała historia Kos w starożytności?
Kos był zamieszkany najpierw przez Karów, a w XI wieku p.n.e. zajęli go Dorowie. Homer w Iliadzie opisuje, jak Koanie walczyli po stronie Greków w wojnie trojańskiej. Według mitu królestwo założył Merops, a wyspa miała być miejscem narodzin Leto, matki Apollina. Dorowie przybyli z Epidauros, a tamtejszy kult Asklepiosa uczynił Kos znanym z sanatoriów.
Pod koniec VI wieku p.n.e. wyspa znalazła się pod panowaniem perskim, ale po zwycięstwie Greków pod Mykale w 479 roku p.n.e. zrzuciła to zwierzchnictwo. W V wieku weszła do Związku Delijskiego. Po buncie Rodos pełniła rolę głównej ateńskiej stacji na południowym wschodzie Morza Egejskiego, w latach 411 do 407 p.n.e.
W 366 roku p.n.e. ustanowiono na Kos demokrację. Stolicę przeniesiono z Astypalei, leżącej na zachodnim krańcu wyspy, do nowo założonego miasta Kos. Zaplanowano je w regularnej siatce ulic. W epoce hellenistycznej wyspa osiągnęła szczyt dobrobytu, a Ptolemeusze wykorzystywali ją jako bazę morską na Egejskiem.
Jak rycerze joannici bronili Rodos przed Osmanami?
Joannici osiedlili się na Rodos po opuszczeniu Cypru, po prześladowaniach templariuszy w 1307 roku. Papież Klemens V potwierdził im posiadanie wyspy w 1309 roku. W 1444 roku flota mameluków pod wodzą Aynala Gecuta oblegała miasto, ale rycerze, wspierani przez burgundzkiego dowódcę morskiego Geoffroya de Thoisy, odparli atak.
Po upadku Konstantynopola w 1453 roku Imperium Osmańskie szybko się rozrastało. W 1480 roku sułtan Mehmed II wysłał na Rodos wyprawę pod dowództwem Mesih Paszy. Obrońcy odparli atak od strony lądu i morza, a najeźdźcy opuścili wyspę pokonani.
Wielki Mistrz Pierre d'Aubusson wzmacniał umocnienia przez kolejne dziesięciolecia. Gdy zmarł w 1521 roku, fortyfikacje Rodos należały do najsilniejszych chrześcijańskich bastionów na świecie. Sułtan Sulejman Wspaniały oblegał miasto w 1522 roku. W grudniu tego roku zawarto układ, a 1 stycznia 1523 roku rycerze opuścili wyspę z dobytkiem, jaki zdołali zabrać.
Z czego utrzymuje się Kos poza turystyką?
Turystyka jest główną gałęzią gospodarki Kos, ale rolnictwo zajmuje drugie miejsce. Najważniejsze uprawy na wyspie to:
- winogrona,
- migdały,
- figi,
- arbuzy,
- oliwki,
- pomidory,
- pszenica i kukurydza.
Z wyspą wiąże się też nazwa sałaty rzymskiej, zwanej sałatą kos. Według tradycji roślina pochodzi właśnie z Kos.
Zmienia się także struktura bazy noclegowej. W ostatnich latach przybyło hoteli czterogwiazdkowych i pięciogwiazdkowych, a liczba prostszych obiektów jednogwiazdkowych i dwugwiazdkowych spadła. Najważniejsze miejsca handlowe i usługowe skupiają się w mieście Kos, będącym jednocześnie portem wyspy i centrum kultury. Od 2011 roku gmina Kos obejmuje trzy dawne gminy: Dikaios, Irakleides i Kos.
Przed podróżą: pytania
Czy Dodekanez to jedna wyspa?
Nie, to grupa 15 większych wysp i około 150 mniejszych. Zamieszkanych jest z nich 26.
Kiedy na Rodos pada najwięcej deszczu?
Najbardziej deszczowy jest grudzień, z około 137,8 mm opadów średnio w miesiącu. Najsuchszy jest lipiec.
Które wyspy leżą najbliżej Rodos?
Halki leży bardzo blisko Rodos. Symi i Tilos znajdują się między Rodos a Kos, więc są dobrymi przystankami na trasie.
Czym wyróżnia się Patmos?
Według tradycji to tutaj św. Jan Teolog otrzymał objawienie i napisał Apokalipsę. Wyspa ma więc silne znaczenie religijne.
Ile wysp da się zobaczyć w jednym wyjeździe?
Zależy to od czasu i połączeń. Przy kilku przystankach doliczaj czas na przeprawy promem i dojście do portów.
